Հայաստանի խորհրդարանում իշխող խմբակցության պատգամավորների միջև սուր բանավեճ է ծավալվել զինված ուժերում տիրող ժողովրդագրական իրավիճակի և զորակոչի մեխանիզմների շուրջ։ Մինչ ոլորտային հանձնաժողովի ղեկավարությունը հայտարարում է զորակոչիկների թվի աճի և ծառայության պայմանների բարելավման մասին, հնչում են նաև ահազանգեր՝ երիտասարդների կողմից քաղաքացիությունից զանգվածային հրաժարման հետևանքով անձնակազմի աղետալի կրճատման վերաբերյալ։
ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանը կոշտ քննադատության է ենթարկել գործընկերոջ՝ Հայկ Սարգսյանի օրենսդրական նախաձեռնությունը, որն առաջարկում էր գումարի դիմաց բանակից ազատվելու մեխանիզմ։ Քոչարյանն ընդգծել է իր սկզբունքային դիրքորոշումը նման պրակտիկայի դեմ՝ նշելով, որ նախագիծն այնքան խնդրահարույց էր, որ դրան դեմ քվեարկեց ոչ միայն խմբակցությունը, այլև ի վերջո՝ հենց ինքը՝ հեղինակը։ Անդրադառնալով ժողովրդագրական հարցին՝ հանձնաժողովի ղեկավարը վստահեցրել է, որ վերջին երկու տարիներին զորակոչի ցուցանիշներն անշեղորեն աճում են։
Այս դրական միտումը նա պայմանավորել է խաղաղ միջավայրի կայունացմամբ և օրենսդրական բարեփոխումներով, որոնք թույլ են տվել նվազեցնել մահացության մակարդակը և բարձրացնել անվտանգությունը զորքերում՝ դրանով իսկ վերականգնելով մայրերի վստահությունը բանակային համակարգի նկատմամբ։
Բանավեճին միացել է նաև խորհրդարանական ընդդիմությունը՝ կտրականապես մերժելով վճարովի հիմունքներով ծառայությունից ազատվելու նախաձեռնությունը։ Ինչպես հայտարարել է «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Մանուկյանը, նման մոտեցումը ոչ միայն հակասահմանադրական է, այլև հասարակության, անգամ առանձին ընտանիքների ներսում խորը պառակտման վտանգ է պարունակում՝ պայմանավորված ֆինանսական անհավասարությամբ։ Ընդդիմադիր գործչի կարծիքով՝ զորակոչիկների պակասի խնդիրը պահանջում է համալիր վերլուծություն, այլ ոչ թե պետության հանդեպ պարտքի կոմերցիոնալիզացիա։
Մանուկյանը հերքել է այն փաստարկը, թե երիտասարդները զանգվածաբար խուսափում են ծառայությունից բացառապես ռազմական գործողությունների վտանգի պատճառով՝ որպես օրինակ բերելով Իսրայելն ու Իրանը, որտեղ էսկալացիայի պահերին կամավորների թիվը բազմապատիկ գերազանցում է բանակի իրական պահանջները։ Միևնույն ժամանակ, պատգամավորը համաձայնել է մայրաքաղաքի և մարզերի միջև զորակոչի սոցիալական լուրջ անհամամասնության խնդրի առկայության հետ՝ ընդգծելով, սակայն, որ այն պետք է լուծվի քաղաքացիներին համախմբող, այլ ոչ թե տարանջատող մեթոդներով։
Տրամագծորեն հակառակ պատկերն է ներկայացրել պատգամավոր Հայկ Սարգսյանը՝ հրապարակելով բանակի կրճատման վերաբերյալ տագնապալի վիճակագրություն։ Ըստ նրա տվյալների՝ վերջին 14 տարում ժամկետային զինծառայողների թիվը նվազել է ավելի քան երեք անգամ՝ 2010 թվականի 44 հազարից հասնելով 14 հազարի 2024 թվականին։ Խորհրդարանականը պնդում է, որ զինված ուժերը տարեկան կորցնում են պոտենցիալ զորակոչիկների մոտ 30 տոկոսը այն պատճառով, որ ունևոր ընտանիքները զանգվածաբար փոխում են իրենց որդիների քաղաքացիությունը մինչև նրանց չափահաս դառնալը։
Սարգսյանը նախազգուշացրել է, որ միայն 2025 թվականին հայկական անձնագրից հրաժարվել է ավելի քան 2800 երիտասարդ՝ շեշտելով, որ իր մերժված նախագիծն ուղղված էր հենց հարուստների համար նախատեսված այս «սողանցքի» դեմ։ Բացի այդ, քաղաքական գործիչը մատնանշել է սուր սոցիալական անարդարությունը. ըստ նրա վիճակագրության՝ երկրի պաշտպանության հիմնական բեռն ընկած է մարզերի վրա, որտեղ ծառայության է մեկնում զորակոչի ենթակա անձանց 50 տոկոսը, մինչդեռ մայրաքաղաքում այդ ցուցանիշը կազմում է ընդամենը 10 տոկոս։
