Իրանի դեմ պատերազմը խաչ է քաշում TRIPP միջանցքի վրա. Նախկին դեսպան
Լուսանկարը` by Andrew Harnik/Getty Images
Իրանի շուրջ ծավալվող ռազմական հակամարտությունն անհնար և անիմաստ է դարձնում Վաշինգտոնի կողմից առաջ մղվող՝ Հայաստանի տարածքով անցնող TRIPP տրանզիտային միջանցքի իրագործումը: Նման կարծիք է հայտնել ՀՀ ԱԳ նախկին փոխնախարար, Չինաստանում նախկին դեսպան Սերգեյ Մանասարյանը NEWS.am-ի «Ուժի գործոն» հաղորդման եթերում՝ նախազգուշացնելով Երևանի՝ նոր էսկալացիայի մեջ ներքաշվելու վտանգի մասին:
Փորձառու դիվանագետի գնահատմամբ՝ սկսված պատերազմի պատճառով «Թրամփի ուղու» (TRIPP) ստեղծման թեման այլևս վերջնականապես փակված է։ Մանասարյանն ընդգծել է, որ այս դիմակայությունը կարող է ունենալ միայն երկու ելք, և դրանցից ոչ մեկը շանս չի թողնում տարանցիկ նախագծին։ Իրանի տապալման և ԱՄՆ-ի հաղթանակի դեպքում Վաշինգտոնին այլևս պետք չի լինի հայկական Սյունիքի ծանր ռելիեֆով կառուցել բարդագույն 50 կիլոմետրանոց ճանապարհ, քանի որ նրանց տրամադրության տակ կհայտնվի Իրանի ողջ տարածքը: Հակառակ սցենարի դեպքում, եթե Միացյալ Նահանգները չկարողանա հաղթել և դուրս գա կոնֆլիկտից, իր դիրքերը պահպանած Թեհրանը պարզապես թույլ չի տա իր հյուսիսային սահմանների մոտ կառուցել նման պրոամերիկյան մայրուղի։
Անդրադառնալով տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական հետևանքներին՝ նախկին փոխնախարարը համոզմունք է հայտնել, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն այժմ ստիպված է փակել պարտքերը՝ արցախյան հարցի լուծման գործում Իսրայելից ստացած օգնության դիմաց։ Հանուն դրա Բաքուն անելու է ամեն ինչ՝ Իսլամական Հանրապետության դեմ նոր ճակատ բացելու համար: Նման սցենարը, ըստ Մանասարյանի, պարունակում է ահռելի վտանգ. ռազմական գործողությունները մեծ հավանականությամբ կարող են տեղափոխվել Հայաստանի տարածք, նույնիսկ եթե Երևանն ամեն կերպ փորձի պահպանել չեզոքություն և խուսափել արյունահեղությունից։
Հիշեցնենք, որ TRIPP (Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման) նախագիծը ԱՄՆ-ի կողմից նախաձեռնված լոգիստիկ միջանցք է Հայաստանի հարավով, որը կոչված է միացնել Ադրբեջանի հիմնական մասը Նախիջևանի ինքնավարությանը։ Համաձայն 2026 թվականին հայտարարված հայ-ամերիկյան շրջանակային պայմանավորվածությունների՝ ենթակառուցվածքի կառուցման և կառավարման բացառիկ իրավունքները 49-ից մինչև 99 տարի ժամկետով պետք է անցնեն ԱՄՆ հովանու ներքո գործող հատուկ կոնսորցիումին։
Հայկական ընդդիմությունը խիստ և անզիջում քննադատության է ենթարկում այս ծրագիրը։ Քաղաքական ընդդիմախոսները հայտարարում են, որ TRIPP-ը փաստացի արտատարածքային «Զանգեզուրի միջանցքի» քողարկված ձևաչափ է, որի բացմանը Բաքուն ձգտում էր երկար տարիներ։ Քննադատներն ընդգծում են, որ ռազմավարական երթուղու հանձնումը արտաքին ամերիկյան կառավարմանը ծանր հարված է հասցնում Հայաստանի պետական ինքնիշխանությանը Սյունիքի մարզում, ինչպես նաև աշխարհաքաղաքական վտանգի տակ է դնում Իրանի հետ կենսական կարևորություն ունեցող ցամաքային սահմանը՝ սպառնալով երկիրը վերջնականապես մեկուսացնել իր ավանդական հարավային հարևանից։
