Պաշտոնական Երևանը պատրաստվում է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի ընդունելությանը՝ ազդարարելով «նոր հորիզոններ» Դոնալդ Թրամփի հավակնոտ «Միջազգային խաղաղության և բարօրության ուղի» (TRIPP) նախաձեռնության շրջանակներում: Սակայն ռազմավարական գործընկերության և տեխնոլոգիական գործարքների մասին պաշտոնական հայտարարությունների քողի տակ հասունանում է սկեպտիցիզմը:
Անկախ դիտորդներն ու տարածաշրջանային փորձագետները մատնանշում են վտանգավոր մի միտում՝ արևմտյան բարձրաստիճան այցերի վերածումը ներքին քարոզչության գործիքի, որը հաճախ կապ չունի «գետնի վրա» առկա դաժան իրողությունների հետ:
Փելոսիի նախադեպը և «դիվանագիտական հովանոցի» գինը
Չարդարացված սպասումների ամենահետևողական քննադատներից մեկը քաղաքական վերլուծաբան Հակոբ Բադալյանն է: Նա ուղղակի զուգահեռներ է անցկացնում ներկայիս իրարանցման և 2022 թվականի սեպտեմբերին Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ Նենսի Փելոսիի այցի միջև: Մինչ կառավարական ռեսուրսները նրա այցը մատուցում էին որպես Ջերմուկի ուղղությամբ ադրբեջանական այն ժամանակվա հարձակումը կանգնեցնող գործոն, Բադալյանը հիշեցնում է. ակտիվ մարտական գործողությունները դադարել էին դեռևս այն պահից առաջ, երբ խոսնակի ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց Երևանում:
Փորձագետի կարծիքով՝ այդ զինադադարի իրական գինը ոչ թե Վաշինգտոնից հնչած «մոգական զանգերն» էին, այլ Հայաստանի քաղաքական զիջումները Պրահայում, որտեղ Երևանը փաստացի ընդունեց այն պայմանները, որոնք նախկինում մերժել էր Բրյուսելում: Բադալյանը պնդում է, որ Հայաստանի իշխանությունները հակված են քաղաքական գործարքների իրական գինը քողարկել վառ դիվանագիտական դեկորացիաներով՝ հասարակության մեջ ստեղծելով արտաքին պաշտպանվածության պատրանք, որն իրականում գոյություն չունի:
Լաչինի միջանցք. երբ կոչերը մնում են լոկ խոսքեր
Ամերիկյան միջնորդության արդյունավետության նկատմամբ սկեպտիցիզմը հիմնավորվում է նաև ավելի թարմ փորձով: Բադալյանը մատնանշում է 2023 թվականը, երբ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը և անձամբ Էնթոնի Բլինկենը բազմիցս պահանջեցին Բաքվից «անհապաղ բացել Լաչինի միջանցքը»:
Չնայած կոշտ հռետորաբանությանը, այդ թվում՝ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով փոխպետքարտուղարի պաշտոնակատար Յուրի Քիմի այն ժամանակվա զգուշացմանը, թե Միացյալ Նահանգները չեն հանդուրժի որևէ հարձակում Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի նկատմամբ, միջանցքը (ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայից հետո) ի վերջո բացվեց միայն մեկ ուղղությամբ՝ տարածաշրջանից հայ բնակչության լիակատար հեռացման համար:
Այս օրինակը, ըստ Բադալյանի վերլուծության, բացահայտում է անդունդը Վաշինգտոնի հրապարակային պահանջների և Իլհամ Ալիևի հետ բանակցություններում դրանց իրական կշռի միջև: Փորձագետը հարց է տալիս. արդյո՞ք այդ կոչերը ճնշման իրական գործիք էին, թե՞ ծառայում էին միայն հայ հասարակությանը հանգստացնելու համար, մինչդեռ կուլիսներում բոլորովին այլ սցենարներ էին նախապատրաստվում:
Գերիների հարցը քաղաքական մարքեթինգի աքցանների մեջ
Վենսի այցից Հայաստանում հանրային սպասումների առանցքային թեման դարձել է հայ գերիների և Լեռնային Ղարաբաղի նախկին ղեկավարների ազատ արձակումը: Սակայն այստեղ ևս Բադալյանը կոչ է անում սթափության: Ըստ նրա գնահատականի՝ Վենսի առաքելությունը որպես անվերապահ լծակ ներկայացնելու փորձերը, որն ի վիճակի է ստիպել Բաքվին վերադարձնել պահվող անձանց, կարող են քաղաքական մանիպուլյացիայի ձև լինել:
Վերլուծաբանն ամփոփում է, որ Հարավային Կովկասում կայունությունն այսօր կախված է ոչ թե Հանրապետության հրապարակում խորհրդանշական ձեռքսեղմումներից, այլ Բաքվի տարածաշրջանային քաղաքական նարատիվների հանդեպ Երևանի լոյալության խորությունից: Վաշինգտոնը, ըստ Բադալյանի, վարպետորեն փաթեթավորում է այս դաժան իրողությունները զանգվածների համար գրավիչ «բարօրության ուղու» փայլուն փաթեթի մեջ, մինչդեռ սահմաններին տիրող հանգստության իրական գինը շարունակում է վճարվել փակ բանակցությունների սեղանի շուրջ, այլ ոչ թե հեռուստախցիկների լույսի ներքո:
