ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի՝ Հայաստան այցի նախաշեմին Հայաստանի խոշոր անկախ բարեգործական եւ մարդասիրական կազմակերպությունները բաց նամակ են ուղղել նրան՝ կոչ անելով ուշադրություն դարձնել Ադրբեջանում բռնի պահվող հայերի ճակատագրին։
Դիմումում ընդգծվում է, որ ավելի քան երկու տարի անց Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) հայ բնակչության բռնի տեղահանումից հետո, չնայած քաղաքացիական բնակչության անվտանգ եւ անարգել դուրսբերման վերաբերյալ հրապարակային երաշխիքներին՝ Բաքվում դեռեւս ազատազրկման վայրերում են գտնվում հայկական ծագում ունեցող 19 անձինք։ Նամակի հեղինակների կարծիքով՝ նրանց երկարատեւ կալանքը շարունակում է լուրջ մարդասիրական մարտահրավեր եւ զգայուն հարց մնալ հայ հասարակության համար թե’ Հայաստանում, թե’ Սփյուռքում՝ ներառյալ Միացյալ Նահանգները։
Հասարակական կազմակերպություններն ուշադրություն են հրավիրում այն հանգամանքին, որ ազատազրկված անձանց ընտանիքների եւ միջազգային մարդասիրական կառույցների հասանելիությունը կալանավորված անձանց առողջական վիճակի եւ պահման պայմանների վերաբերյալ անկախ տեղեկատվությանը խիստ սահմանափակ է։ Երկարատեւ մեկուսացումն ու հարազատների հետ կանոնավոր շփման բացակայությունը, ինչպես նշվում է նամակում, օբյեկտիվորեն մեծացնում են մարդասիրական ռիսկերը, եւ առավել մեծ միջազգային ուշադրություն են պահանջում։
Դիմումի հեղինակները շեշտում են, որ միջազգային պրակտիկայում նման իրավիճակները նախ եւ առաջ դիտարկվում են միջազգային մարդասիրական իրավունքի եւ մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների շրջանակում՝ անկախ քաղաքական կամ հետկոնֆլիկտային համատեքստից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն փաստին, որ բավարար թափանցիկության եւ արդար դատաքննության միջազգային ճանաչում ունեցող երաշխիքների բացակայությունը մեծացնում է պահվող անձանց ճակատագրի շուրջ մտահոգությունը։
Նամակում ընդգծվում է, որ կայուն խաղաղությունն անհնար է առանց հետեւողական մարդասիրական քայլերի։ Ստորագրողների կարծիքով՝ պահվող
անձանց խնդրի առկայությունը հակամարտության չավարտվածության զգացում է ստեղծում եւ խաթարում հասարակական վստահությունը իրական եւ երկարաժամկետ խաղաղ կարգավորման հնարավորության նկատմամբ։
Դիմումում հատուկ ընդգծվում է ԱՄՆ-ի դերը։ Հասարակական կազմակերպությունները հիշեցնում են ԱՄՆ-ի՝ մարդասիրական հարցերում բազմիցս հաստատված սկզբունքային եւ վճռական դերակատարմամբ հանդես գալու կարողության մասին՝ ներառյալ զինված եւ հետկոնֆլիկտային ճգնաժամերի պայմաններում պահվող անձանց ազատմանն աջակցելը։ Այս համատեքստում ընդգծվում է, որ վերջին շրջանում ԱՄՆ-ի ջանքերը իսրայելցի պատանդների վերադարձի ուղղությամբ դարձել են համոզիչ օրինակ, թե ինչպես կարող է միջազգային առաջնորդությունը բերել իրական մարդասիրական արդյունքների։
Նամակի հեղինակները հույս են հայտնում, որ նմանատիպ մարդասիրական աջակցություն ԱՄՆ-ը կցուցաբերի նաեւ Ադրբեջանում պահվող հայ անձանց հարցում։ Նշվում է, որ նման քայլը կընդունվի ոչ թե որպես քաղաքական ժեստ, այլ որպես երկարաժամկետ կայունությանն ուղղված ներդրում եւ պատրաստակամության ազդակ՝ առաջ շարժվելու առանց չլուծված մարդասիրական խնդիրների։
«Հասարակական կազմակերպությունների համար մարդասիրական հարցերը սկսվում են ոչ թե քաղաքականությունից, այլ մարդկային կյանքից եւ արժանապատվությունից։ Մենք համոզված ենք, որ հենց մարդասիրական քայլերն են ստեղծում իրական խաղաղության եւ վստահության հիմքը», - նշվում է դիմումում։
Ստորագրողներն ընդգծում են, որ Միացյալ Նահանգների մարդասիրական աջակցությունն այս խնդրի լուծման գործում խաղաղությանը հավատարիմ լինելու հավաստում կդառնա, եւ խորին հարգանքով ու երախտագիտությամբ կընդունվի հայ ժողովրդի՝ ներառյալ ԱՄՆ-ի բազմամիլիոնանոց հայկական համայնքի կողմից։
Նամակը ստորագրվել է Հայաստանի մի շարք առաջատար հասարակական եւ մարդասիրական հիմնադրամների կազմակերպությունների կողմից եւ ուղարկվել ԱՄՆ փոխնախագահի վարչակազմին՝ որպես բաց մարդասիրական դիմում։
