Հայաստանը բանակցում է 5 երկրի հետ նոր ԱԷԿ-ի կառուցման շուրջ. Փաշինյան

Հայաստանի կառավարությունը շարունակում է աշխատել միջուկային տեխնոլոգիաներին տիրապետող աշխարհի առաջատար երկրների հետ՝ նոր ռեակտորի կառուցման նախագիծը կյանքի կոչելու համար: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի փոխանցմամբ՝ Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Հարավային Կորեայի և Չինաստանի հետ ընթացող քննարկումները թույլ կտան ընտրել առավել վստահելի և անվտանգ տարբերակը։

Միջազգային համագործակցության տեսանկյունից առանցքային էր 2025 թվականի օգոստոսին Վաշինգտոնում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ ստորագրված մտադրությունների հուշագիրը, որը ներառում է էներգետիկ և միջուկային ոլորտներում գործակցության լայն շրջանակ: Այս փաստաթուղթը հիմք է ստեղծում ամերիկյան առաջատար փորձն ու տեխնոլոգիաները Հայաստանի էներգետիկ համակարգում ներդնելու համար՝ միաժամանակ ապահովելով երկրի ռազմավարական շահերը:

Հայաստանն արդեն կայացրել է սկզբունքային որոշում՝ հաջորդ միջուկային ռեակտորը լինելու է փոքր մոդուլային տիպի: Ըստ կառավարության հիմնավորման՝ այս տեխնոլոգիան լավագույնս է համապատասխանում երկրի կարիքներին իր արդյունավետության և կառավարելիության շնորհիվ: Վերջնական որոշումը կկայացվի հինգ գործընկեր երկրների առաջարկների համակողմանի վերլուծությունից հետո, ինչը երկարաժամկետ կտրվածքով կերաշխավորի Հայաստանի էներգետիկ անկախությունը:

Մեծամորի ատոմակայանը, որն առայսօր Հարավային Կովկասում միակն է, Հայաստանի էներգետիկ անկախության հիմնասյունն է՝ ապահովելով երկրի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի շուրջ 40%-ը: Կայանը գործարկում է խորհրդային տեխնոլոգիայով կառուցված ՎՎԷՐ-440 տիպի ռեակտոր, որը, չնայած բազմաթիվ արդիականացումներին, ունի շահագործման սահմանափակ ժամկետ՝ մինչև 2036 թվականը։ Հենց այս գործոնն է ստիպում պաշտոնական Երևանին այսօր փնտրել խորհրդային մոդելին փոխարինող արդիական լուծումներ։

Չնայած Հայաստանի որոշմանը՝ կառուցել փոքր մոդուլային ռեակտոր (ՓՄՌ), մասնագետները մատնանշում են, որ այս տեխնոլոգիան դեռևս գտնվում է զարգացման փուլում: Այս պահին աշխարհում, և հատկապես Արևմուտքում, գործարկված և կոմերցիոն շահագործման հանձնված նմանատիպ կայաններ գրեթե չկան. դրանք հիմնականում դեռևս նախագծային փուլում են: Միակ երկիրը, որն ունի գործող և փորձարկված ՓՄՌ օրինակ, Ռուսաստանն է՝ իր լողացող ատոմակայանի տեսքով։