Հետվճար ArCa քարտապաններին. պետությունը խրախուսում է անկանխիկ առևտուրը

Հունվարի 1-ից Հայաստանում մեկնարկել է սպառողների ֆինանսական խրախուսման նոր ծրագիր. ArCa ազգային վճարային համակարգի քարտերով վճարումներ կատարելիս քաղաքացիները կստանան գումարի վերադարձ: Նախաձեռնության նպատակը ոչ միայն սոցիալական աջակցությունն է, այլև երկրում կանխիկ շրջանառության կրճատումը:

Ֆինանսների նախարարության սահմանած նոր կարգի համաձայն՝ ArCa համակարգի միջոցով անկանխիկ գործարքների դեպքում կգործի 2% հետվճար, որը քաղաքացու հաշվին կփոխանցվի ավտոմատ եղանակով՝ մինչև հաջորդ ամսվա 25-ը: Ծրագրից օգտվելու համար սահմանված են որոշակի շեմեր. հետվճար տրամադրվում է մոտ 2.6 դոլարը գերազանցող գործարքների համար, իսկ մեկ գործարքից առավելագույն վերադարձը չի կարող գերազանցել մոտ 15.6 դոլարը: Գործում է նաև ամսական վերին շեմ՝ մեկ քարտապանը ամսական կտրվածքով կարող է ետ ստանալ առավելագույնը շուրջ 156 դոլար: Հարկ է նկատի ունենալ, որ ծրագիրը չի տարածվում կոմունալ վճարումների, կապի ծառայությունների, շահումով խաղերի և ժամանցային այլ բաժանորդագրությունների վրա:

Տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանի գնահատմամբ՝ Կառավարության այս քայլը միտված է ստվերային տնտեսության կրճատմանը: 2026 թվականի համար նախատեսված մեխանիզմով՝ 2% հետվճարի բեռը կիսվելու է. 1%-ը հոգալու է ArCa վճարային համակարգը, իսկ մյուս 1%-ը՝ պետությունը: Պետական բյուջեից այս նպատակով նախատեսվել է հատկացնել մոտ 9.1 միլիոն դոլար:

Թեև պաշտոնական հիմնավորումներում բացակայում են հստակ թիրախային ցուցանիշները, փորձագիտական հաշվարկները ցույց են տալիս, որ ծրագիրը կարող է արդյունավետ լինել: Որպեսզի պետության կատարած 9.1 միլիոն դոլարի ծախսն արդարացվի, անհրաժեշտ է, որ ստվերային շրջանառությունը կրճատվի առնվազն 45.6 միլիոն դոլարով: Հաշվի առնելով, որ անկանխիկ գործարքների ծավալը դեռևս աճի մեծ պոտենցիալ ունի, այս մեխանիզմը կարող է էապես նպաստել բիզնեսի՝ ստվերից դուրսբերմանն ու հարկային մուտքերի ավելացմանը: